Часам мне падаецца, што ніводная іншая дысцыпліна ня траціць гэтак шмат высілак на вызначэньне ўласнага ладу, як гэта робіць праўная тэорыя. Ці знойдзем мы бясконцыя фаліянты, пісаныя на тэму “Чым ёсьць мэдыцына?” як адметныя спробы вылучыць крытэры адрозьненьня ўласнага нарматыўнага поля ад шэрагу іншых сумежных і часьцяком ўзаемападмяняльных практыкаў? Бясконцыя мэтады дыягностыкі спрараджаюць тэндэнцыі максымальнай інкарпарацыі “карысных сумежнасьцяў” (народная травяная тэрапія, азіяцкія масажныя традыцыі, іглатэрапія і г.д.). Апошнія звычайна самапрэзэнтуюцца як ўсемажлівыя “нетрадыцыйныя” практыкі і паступова інтэгруюцца ў сфэру актыўнае мэдыцыны.

Фундамэнтальнае адрозьненьне права палягае акурат на жорсткай апазыцыі да дыфузіі ўласнага нарматыўнага поля. Гэткая апазыцыя тлумачыцца адметнай далікатнасьцю: дазваляючы празьмерную пэнэтрацыю іншых нарматыўных парадкаў у праўнае поле, мы рызыкуем пазбавіць права падмурку для сьцьвярджэньня ўласнае над-нарматыўнасьці. Размываючы межы права, мы змываем этычны грунт для кіроўнае рэгулятыўнасьці праўнага ладу (legal order) ды спрычыняемся да дэвальвацыі законнасьці-як-каштоўнасьці. Больш за тое, мы рызыкуем пазбавіць канкрэтных сацыяльных актораў, што прадукуюць, ацэньваюць ды імплемэнтуюць праўны лад (судзьдзі, пракуроры, адвакаты і г.д.), – канцэптуальнае пэўнасьці, якое права яны прымяняюць. Па сутнасьці, гісторыя паўставаньня сучаснага разуменьня права ў заходняй культуры дэманструе імкненьне да максымальнага самаадасабленьня ад іншых нарматыўных парадкаў. І найперш ад рэгуляцыйных путаў рэлігійных догмаў.[1] Аднак перад тым, як заняцца вызначэньнем элястычнасьці права, то бок ацэнкай ступені адкрытасьці да узаемадзеяньня гэтага нарматыўнага ладу зь іншымі нарматыўнымі парадкамі, мы немінуча спатыкаемся аб танталавыя пакуты з акрэсьленьнем дэфініцыі і межаў права.